| Astronomia thumb thumbobserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma na Wyspach Kanaryjskich. Od lewej Teleskop Williama Herschela, Otwarty Teleskop Holenderski, Teleskop Zenitowy Carlsberg, Szwedzki Teleskop Słoneczny, Teleskop Izaaka Newtona i Teleskop Jacobus Kapteyna.Astronomia () – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia
|
| Atom 280pxhelu thumbhelu w stanie podstawowym. Zaczernione pole reprezentuje chmurę elektronową. Im ciemniejszy jest dany obszar tym większa jest szansa "spotkania" w tym miejscu elektronu. Powiększenie ukazuje schematyczny obraz jądra atomowego, proton reprezentuje chmurka różowa, a neutron fioletowa. Rozmiary jądra są wielkości fermiego Atom (z gr. atomos:materii, któremu można przypisać właściwości chemiczne. Atom
|
| Alkiny Alkiny (zwyczajowo acetyleny) - organiczne związki chemiczne, węglowodory, w których występuje co najmniej jedno wiązanie potrójne między atomami węgla. Alkiny w odróżnieniu od alkanów i alkenów są bardzo reaktywne, nietrwałe i podlegają wielu samorzutnym reakcjom. Ogólny wzór alkinównH2n-2Najprostszym alkinem jest acetylen (etyn)400px Alkiny
|
| Anarchizm rightsymboli anarchistycznychAnarchizm (od anarchia – "bez władcy") lub wolnościowy socjalizm – doktryna postulująca model społeczeństwa opartego na równości społecznej, solidarności międzyludzkiej i poszanowaniu wolności jednostki oraz ruch społeczny dążący do realizacji tych celów. Anarchizm
|
| Agatha Christie thumbTorquay, Anglia Agatha Christie, Lady Mallowan, DBE, a właściwie Agatha Mary Clarissa Miller Christie (znana także jako Dame Agatha Christie), córka Clary i Fredericka Miller, (ur. 15 września 1890 w Torquay, zmarła 12 stycznia 1976 w Wallingford) – angielska autorka powieści kryminalnych. Agatha_Christie
|
| Alkaloidy Alkaloidy (arabskie alkali - potaż i eidos - postać = "przyjmujący postać zasady") - zasadowe związki organiczne pochodzenia roślinnego, zawierające układy cykliczne z co najmniej jednym zasadowym atomem azotu w pierścieniu, lub poza pierścieniem. Alkaloidy
|
| Archeologia thumbautostrady A2 Archeologia – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich. Archeologia
|
| Astma oskrzelowa Astma oskrzelowa, dychawica oskrzelowa ( asthma bronchiale) - przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych, wywołująca nadreaktywność oskrzeli, która prowadzi do nawracających napadów duszności i kaszlu, występujących szczególnie w nocy i nad ranem. Astma_oskrzelowa
|
| Kwas acetylosalicylowy Kwas_acetylosalicylowy
|
| Polonezköy thumb Polonezköy, (pol. Adampol) – polska wioska w Turcji, założona w poł. XIX w. Osada polskich emigrantów na obrzeżach szybko rozprzestrzeniającego się Stambułu, położona po azjatyckiej stronie cieśniny Bosfor, na północny wschód od centrum metropolii. Polonezköy
|
| Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, ponadto państwo posiada 362 km wybrzeża morskiego. Albania
|
| Austria Austria, Republika Austrii (''Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów). Stolica Austrii – Wiedeń – znajduje się na wschodzie kraju. Austria
|
| Andora Andora, Księstwo Andory (katal. Principat d'Andorra hiszp. Principado de Andorra, franc. Principauté d'Andorre) – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią. Andora
|
| Azot Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny z grupy niemetali. Zawartość w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,0019%. Stabilnymi izotopami azotu są 14N i 15N. Azot w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki N2. W cząsteczce tej dwa atomy tego pierwiastka są połączone ze sobą wiązaniem potrójnym. Azot
|
| Alfabet thumbAlfabet (nazwa pochodzi od pierwszych liter alfabetu greckiegoalfa i beta) - najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów). Alfabet
|
| Alfred Jodl thumb thumbAlfred Jodl (ur. 10 maja 1890 w Würzburgu, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki oficer z czasów II wojny światowej; miał stopień generała-pułkownika (Generaloberst - odpowiednik generała armii). Alfred_Jodl
|
| Argon Argon
|
| Apartheid Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. Apartheid
|
| Archimedes thumbDomenico Fetti thumb Archimedes z Syrakuz (gr. Archimedes ho Syrakosios; ok. 287-212 p.n.e.) – wybitny grecki filozof przyrody i matematyk, urodzony i zmarły w Syrakuzach; wykształcenie zdobył w Aleksandrii. Był synem astronoma Fidiasza i prawdopodobnie krewnym lub powinowatym władcy Syrakuz Hierona II.Anegdota głosi, że pochłonięty rozwiązywaniem zadań matematycznych Archimedes przestał się myć, w wyniku czego zaczął śmierdzieć. Archimedes
|
| Arystofanes Arystofanes z Aten (gr. , Aristophanes) (ok. 446-385 p.n.e.) - najwybitniejszy twórca komedii staroattyckiej. Jego twórczość miała ostre akcenty społeczne i polityczne. Przedstawił w niej bogaty obraz życia Aten swoich czasów. Był zagorzałym przeciwnikiem bogaczy i obrońcą interesów średnich warstw społecznych oraz chłopów. Arystofanes
|
| Alaska Alaska – stan USA w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, nie posiadający bezpośredniego połączenia lądowego z główną częścią Stanów Zjednoczonych. Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu przez Cieśninę Beringa z Rosją. Dominują góry i wyżyny; szczyt Mount McKinley (6194 m n.p.m.) Alaska
|
| Ameryka Północna thumb thumb rightosadowe, wulkaniczne, plutoniczne metamorficzneAmeryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulachAmeryka Środkowa. Ameryka_Północna
|
| Anime thumbAnime (jap. アニメ – anime) – skrócone angielskie słowo oznaczające film animowany. W Japonii terminem tym określa się wszystkie filmy i seriale animowane, bez względu na kraj ich pochodzenia. Poza Japonią słowo anime służy wyłącznie do określenia japońskiej animacji. Anime
|
| Antybiotyki thumb Antybiotyki (z greki anti – przeciw, bios – życie) – naturalne, wtórne produkty metabolizmu drobnoustrojów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych drobnoustrojów hamując ich wzrost i podziały. Antybiotyki
|
| Antoninus Pius Antoninus Pius (ur. 19 września 86, zm. 7 marca 161) inaczej Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius, przed adopcją Titus Aurelius Fulvius Boionius Arrius Antoninus – cesarz rzymski w latach 138-161. Urodził się w Lanuvinium jako syn Aureliusa Fulvusa i Arrii Fadilli. Antoninus_Pius
|
| Albert Einstein leftAlbert Einstein (ur. 14 marca 1879 r. w Ulm w Niemczech, zm. 18 kwietnia 1955 r. w Princeton w USA) – jeden z największych fizyków-teoretyków XX wieku, twórca ogólnej i szczególnej teorii względności, współtwórca korpuskularno-falowej teorii światła. Laureat Nagrody Nobla za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego. Opublikował ponad 450 prac, w tym ponad 300 naukowych. Wniósł też swój wkład do rozwoju filozofii nauki. Albert_Einstein
|
| Alfabet grecki thumb Alfabet grecki – powstały ok. IX w. p.n.e. alfabet służący do zapisu języka greckiego i języków kilku ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Jego znaki służyły Grekom także do zapisu liczb. We wczesnej starożytności istniało wiele form alfabetu greckiego, wypartych w okresie klasycznym przez formę jońską (zachodnią), której w niezmienionej postaci używa się do dziś do zapisu języka nowogreckiego. Alfabet_grecki
|
| Ajnowie 200px 250pxX w. thumb 250px1904 r.) 200pxantropomorficzne figurki tworzone przez Ajnów 200px 200px Ajnowie lub Ajnosi (endoetnonim od ajn. Ainu – „ludzie”; l.p. Ajnu lub Ajnos) – lud paleoazjatycki przybyły do południowej części Sachalinu oraz na Wyspy Japońskie i Kurylskie przeszło 6 tys. lat temu. Byli ludem łowiecko-zbierackim.Obecnie Ajnowie stanowią Ajnowie
|
| Anna Kurnikowa Anna Siergiejewna Kurnikowa, ros. А́нна Серге́евна Ку́рникова (ur. 7 czerwca 1981 w Moskwie), tenisistka rosyjska, podwójna mistrzyni Australian Open w grze podwójnej oraz podwójna zwyciężczyni turnieju mistrzyń w grze podwójnej, była liderka rankingu deblistek. W 2003 roku zakończyła zawodową karierę sportową. Powodem była chroniczna kontuzja dolnego odcinka kręgosłupa. Anna_Kurnikowa
|
| Anna Achmatowa thumb Anna Achmatowa (Анна Ахматова) właściwie Anna Andriejewna Gorienko (ur. 23 czerwca (11 czerwca wg starego kalendarza) 1889, zm. 5 marca 1966). Jedna z najwybitniejszych poetek rosyjskich, czołowa przedstawicielka akmeizmu. Nazywana duszą rosyjskiego Srebrnego Wieku, porównywana z Safoną i Mozartem. Anna_Achmatowa
|
| Abu Simbel thumb thumbNefertari nad brzegiem Jeziora Nasera w Abu Simbel thumbRamzesa II w Abu Simbel Abu Simbel (rzadziej – Abu Sunbul, arab. أبو سمبل, z greckiego Syene) – miejscowość w okręgu Muhafazah w Egipcie. Położona niegdyś nad Nilem, teraz nad Jeziorem Nasera, w Dolnej Nubii, około 300 km na południe od Asuanu. Abu_Simbel
|
| Absynt thumb thumb Absynt (fr. Absinthe, ang. Absinthe lub Absinth) to alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu (Artemisia absinthium) oraz anyżu, z dodatkiem kopru włoskiego, hyzopu i innych. Absynt zaliczany jest do likierów lub wódek smakowych. Zdarza się, że jest błędnie klasyfikowany jako rodzaj nalewki, którą nie jest, ponieważ nie jest butelkowany z dodatkiem cukru. Absynt
|
| Australia Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy sąIndonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzieWyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzieNowa Zelandia. Australia
|
| Arabia Saudyjska Arabia Saudyjska, Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة; trb. As-Su'udijja; Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su'udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich. Arabia_Saudyjska
|
| Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Argentyna
|
| Andreas Vesalius thumb Andreas Vesalius (ur. 31 grudnia 1514 w Brukseli, zm. 15 października 1564 w Zakintos, Grecja) - inaczej Wesaliusz, a właściwie Andreas van Wesele lub Andre Wesale - flamandzki uczony, twórca nowożytnej anatomii.Urodził się w Brukseli, w rodzinie o tradycjach naukowych. Andreas_Vesalius
|
| Armia Krajowa 200px Armia Krajowa (AK) - zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.Kryptonimy Armia_Krajowa
|
| Anschluss Austrii thumbImst Anszlus, niem. Anschluss (aneksja, połączenie, przyłączenie) – przyłączenie Austrii do III Rzeszy 12 marca 1938.Do połączenia obu krajów dążyły różne siły polityczne po obu stronach granicy już po I wojnie światowej, jednak zwycięskie mocarstwa, obawiając się wzmocnienia Niemiec, zakazały tego w narzuconych obu państwom traktatach pokojowych. W 1931 r. próbowano połączyć oba państwa unią celną, co nie udało się wskutek sprzeciwu zachodnich mocarstw. Anschluss_Austrii
|
| Ateizm thumbBaron d'Holbach – jeden z bardziej znanych otwartych ateistów epoki Oświecenia. thumbAteizm – pogląd odrzucający wiarę w istnienie wszelkich bogów. Ateizm tłumaczy zjawiska świata bez odwoływania się do przyczyn nadnaturalnych, a jako składnik refleksji filozoficznych, najczęściej łączy się z postawą racjonalistyczną i materialistyczną. Ateizm
|
| Alan Cox thumb Alan Cox (ur. 29 lipca 1968 r.) – brytyjski programista, współtwórca jądra Linuksa. Zatrudniony w firmie Red Hat, mieszka w Walii.Cox utrzymywał gałąź jądra 2.2.x oraz własną wersję gałęzi 2.4 (oznaczoną przez dodanie -ac w numerze – na przykład 2.4.3-ac1). Był powszechnie uważany za drugą najważniejszą osobę w rozwoju jądra, zaraz po Linusie Torvaldsie. W serii 2.6 jego rolę przejął Andrew Morton. Był też zaangażowany w tworzenie AberMUDa. Alan_Cox
|
| Aleksander Sołżenicyn left Aleksander Isajewicz Sołżenicyn, ros. Александр Исаевич Солженицын, według niektórych dokumentów, np. szkolnych świadectw, Aleksander Isaakowicz (ur. 11 grudnia 1918 w Kisłowodzku na północnym przedgórzu Kaukazu, zm. 3 sierpnia 2008 w Moskwie) – rosyjski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1970, autor trzytomowego Archipelagu GUŁag. Aleksander_Sołżenicyn
|
| Ares (bóg) right Ares (gr. ) – w mitologii greckiej bóg wojny, utożsamiany z rzymskim bogiem Marsem; syn Zeusa i Hery. W astronomii utożsamiany z Baranem. Jeden z dwunastu bogów olimpijskich. Wzbudzał powszechny strach, nawet wsród Olimpijczyków , jedynym, który się nie bał Aresa był Hades. Ares_(bóg)
|
| Artemida thumbLuwru ok. 350 r. p.n.e., rzymska kopia rzeźby LeocharesaArtemida (gr. Artemis, dopełniacz Artemidos, także Cynthia) – w mitologii greckiej bogini łowów, zwierząt, lasów, gór i roślinności, wielka łowczyni, dlatego na wielu rzeźbach i obrazach przedstawia się ją z jeleniami, lub w lesie. Zsyłała także nagłą śmierć na kobiety w połogu. Jej atrybutami był łuk i strzały, a ulubionym zwierzęciem łania. Należała do grona 12 bogów olimpijskich. Artemida
|
| Atena thumb Atena (gr. Athene lub Athenaie) - w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, wojny sprawiedliwej oraz opiekunka miast, m.in. Aten i Sparty. Istnieje kilka mitów o pochodzeniu Ateny, według najbardziej znanego była ona córką Zeusa i Metis. Urodziła się wyskakując z głowy ojca, w pełnej zbroi. Atena
|
| Agrypina Starsza 120px Agrypina Starsza (łac. Vipsania Agrippina Maior, ok. 14 p.n.e. – 18 października 33 n.e.) – córka Marka Agrypy i Julii, córki Augusta.W rok po śmierci ojca, Marka Agrypy, zyskała ojczyma, Tyberiusza, którego August zmusił do rozwodu z Wipsanią Agrypiną i poślubienia Julii wdowy po Agrypie. Agrypina_Starsza
|
| Agrypina Młodsza thumb rightIulia Vipsania Agrippina Minor (ur. 6 listopada 15 n.e.; zm. w marcu 59 n.e.), córka Germanika i Agrypiny Starszej. Urodziła się w kwaterze wojsk swojego ojca nad Renem w mieście germańskich Ubiów (Oppidum Ubiorum), nazwanym później na jej cześć Colonia Claudia Ara Agrippinensium (współczesna Kolonia). Agrypina_Młodsza
|
| Aleksander Sewer Aleksjan Bassianus, Aleksander Sewer (Alexianus Bassianus, Alexander Severus, ur. 1 października 208 w Emesie, zm. 21 marca 235 koło Moguncji) – cesarz rzymski w latach 222 – 235 z dynastii Sewerów. Adoptowany w 218 roku przez małoletniego Heliogabala. W 222 roku Heliogabal został zamordowany z inicjatywy matki Sewera – Julii Mammei. W tym samym roku oficjalnie Aleksander został cesarzem rzymskim (z dynastii Sewerów). W 225 ożenił się z Sallustią Orbianą. Aleksander_Sewer
|
| Cejoniusz Kommodus thumbLucius Aelius Verus Caesar, urodzony jako Lucius Ceionius Commodus (ur. 13 stycznia 101, zm. 1 stycznia 138) – adoptowany syn cesarza rzymskiego Hadriana (od 136 roku), wyniesiony przez Hadriana do godności cezara i przewidywany na następcę tronu, zmarł kilka miesięcy przed nim. Ojciec cesarza Lucjusza Werusa i Cejonii Fabii. Cejoniusz_Kommodus
|
| Arkadiusz (cesarz bizantyjski) Arkadiusz (Flavius Arcadius) (ur. 377/378, zm. 1 maja 408) – cesarz wschodniorzymski w latach 395 - 408, syn cesarza Teodozjusza I Wielkiego i Aelii Flacilli, brat cesarza zachodniorzymskiego Honoriusza oraz Galli Placidii. Mąż Aelii Eudoksji, z którą miał córkę Pulcherię. Arkadiusz_(cesarz_bizantyjski)
|
| Apple Inc. Apple Inc. (wcześniej Apple Computer Inc.) – przedsiębiorstwo komputerowe założone 1 kwietnia 1976 roku przez Steve'a Jobsa, Steve'a Wozniaka i Ronalda Wayne'a w Cupertino w Kalifornii. W roku powstania jeden z pierwszych na świecie producentów komputerów osobistych. Apple_Inc.
|